NECTA ( CSEE )-----03 / 11 / 2026----JUMANNE----KWA WANAFUNZI WOTE WA KIDATO CHA NNE ( CSEE )----WANAOFANYA MITIHANI TAREHE 03 / 11 / JUMANNE-------JE , NI NINI CHA KUKAZIA / KUSOMA KABLA YA MITIHANI ??? KWA USHAURI ZAIDI WASILIANA NA MWL. JAPHET MASATU ----CALL / SMS / WHTASAPP + 255 716 924136 / + 255 755 400 128

 

MAENEO    MUHIMU  YA  KUKAZIA  KUSOMA  KABLA  YA     MITIHANI 

MWONGOZO WA MARUDIO YA NECTA CSEE 2026

Mitihani ya tarehe 3 Novemba 2026 — Kidato cha Nne

Mwanafunzi, nakupa pole na hongera kwa juhudi zako za kujiandaa na mitihani ya NECTA. Lengo lako ni kupata alama za A katika masomo yote matatu: French Language, Chemistry 2B (Practical), na Physical Education.

Kwa kuwa una mitihani asubuhi na mwingine mchana, unahitaji kutumia muda uliobaki kwa umakini mkubwa. Tutazingatia:

1. Mada kuu na mada ndogo za kukazia.
2. Maeneo muhimu ya mtihani (areas of concentration).
3. Maswali yanayoweza kuulizwa na majibu yake.
4. Mbinu za kufanya mitihani ya vitendo na masomo ya nadharia.
5. Mpango wa marudio unaokusaidia kutumia muda vizuri.

Tahadhari muhimu: Maswali nitakayokupa ni ya mazoezi yanayotokana na maarifa ya kawaida ya masomo haya, si maswali halisi yaliyothibitishwa kuwa yatatoka NECTA mwaka 2026. Pia, mada za vitendo zinaweza kutofautiana kulingana na mwongozo rasmi wa somo.

---

SEHEMU YA KWANZA: 023 — FRENCH LANGUAGE

A. Mada kuu za kukazia

Katika marudio yako, zingatia maeneo yafuatayo:

Na.	Mada kuu	Mada ndogo za kusoma
1	Grammaire	Les articles, les noms, les adjectifs et les pronoms
2	Les verbes	Présent, passé composé, imparfait et futur simple
3	La négation	Ne…pas, ne…jamais, ne…plus
4	Les questions	Qui, que, où, quand, pourquoi, comment
5	Les prépositions	À, de, dans, sur, sous, chez
6	Le vocabulaire	La famille, l'école, la santé, le marché et les voyages
7	La compréhension écrite	Kusoma kifungu na kujibu maswali
8	La rédaction	Barua, mazungumzo na insha fupi
9	La traduction	Kutafsiri sentensi kutoka Kifaransa kwenda Kiswahili au Kiingereza, kulingana na swali
10	Les adjectifs possessifs	Mon, ma, mes, ton, ta, tes, son, sa, ses

Hizi ni sehemu za jumla zinazofaa kwa marudio. Hakikisha unazilinganisha na mada zilizofundishwa na mwalimu wako pamoja na muhtasari rasmi wa somo.

B. Mifano ya maswali na majibu

Swali la 1: Complétez avec le verbe au présent.

1. Je ______ à l'école. (aller)
2. Nous ______ le français. (étudier)
3. Elle ______ une lettre. (écrire)
4. Vous ______ du thé. (boire)
5. Ils ______ au football. (jouer)

Majibu:

1. Je vais à l'école.
2. Nous étudions le français.
3. Elle écrit une lettre.
4. Vous buvez du thé.
5. Ils jouent au football.

Swali la 2: Mettez les phrases à la forme négative.

1. Je parle français.
2. Elle aime le café.
3. Nous allons au marché.

Majibu:

1. Je ne parle pas français.
2. Elle n'aime pas le café.
3. Nous n'allons pas au marché.

Kumbuka: Kwa kawaida, ne hubadilika kuwa n' mbele ya irabu, kama katika n'aime na n'allons.

Swali la 3: Complétez avec les adjectifs possessifs.

1. Je cherche ______ livre. (my)
2. Elle aime ______ mère. (her)
3. Nous faisons ______ devoirs. (our)
4. Il parle avec ______ père. (his)

Majibu:

1. mon
2. sa
3. nos
4. son

Swali la 4: Traduisez en anglais.

1. Je vais à l'école.
2. Mon père est professeur.
3. Nous apprenons le français.
4. Elle habite à Dar es Salaam.

Majibu:

1. I am going to school.
2. My father is a teacher.
3. We are learning French.
4. She lives in Dar es Salaam.

Swali la 5: Rédaction

Sujet : Écrivez une lettre à votre ami pour lui parler de votre école.

Unapoandika barua, zingatia:

• Mahali na tarehe.
• Salamu kwa rafiki.
• Jina la shule na mahali ilipo.
• Masomo unayosoma.
• Walimu na wanafunzi.
• Shughuli za shule.
• Hitimisho na jina lako.

Jifunze kuandika aya fupi zenye sarufi sahihi badala ya kukariri insha ndefu ambayo huenda isilingane na swali.

---

SEHEMU YA PILI: 032/2B — CHEMISTRY 2B (PRACTICAL)

Hili ni somo linalohitaji umakini katika kufuata maelekezo, kufanya uchunguzi, kuandika matokeo na kutoa hitimisho. Kwa maandalizi ya mtihani wako, zingatia sana maeneo yafuatayo.

Mwongozo wa NECTA wa Chemistry unaorodhesha mada zinazohusiana na uchanganuzi wa kemikali, uchambuzi wa ujazo (volumetric analysis), na kinetics, equilibrium and energetics. Hata hivyo, 032/2B ni Alternative to Practical, hivyo unatakiwa kufanya mazoezi ya kujibu maswali ya vitendo kwa maandishi, kulingana na muundo wa mtihani wako. senkolink.ac.tz

A. Mada kuu za kukazia

Na.	Mada	Mambo muhimu ya kujifunza
1	Qualitative Analysis	Kutambua gesi, ioni na rangi za precipitate
2	Volumetric Analysis	Burette, pipette, titre values na wastani
3	Laboratory Techniques	Kuchuja, kuyeyusha, kutenganisha na kupasha joto
4	Chemical Kinetics	Athari za joto, mkusanyiko na eneo la uso
5	Chemical Equilibrium	Mambo yanayobadilisha nafasi ya usawa
6	Chemical Energetics	Athari zinazotoa au kufyonza joto
7	Acids, Bases and Salts	Viashiria, pH na neutralisation
8	Gas Tests	Kutambua gesi kwa majaribio yake

Kipaumbele cha marudio: Usikariri majibu pekee. Jifunze kuhusisha uchunguzi unaoonekana na hitimisho sahihi la kisayansi.

B. Maswali ya mazoezi na majibu

Swali la 1: Qualitative Analysis

Eleza jaribio na matokeo yanayotarajiwa katika kutambua gesi zifuatazo.

(a) Hydrogen

Jibu: Weka kijiti kinachowaka karibu na mdomo wa chombo chenye gesi. Hydrogen huwaka kwa mlio mdogo unaofanana na pop.

(b) Oxygen

Jibu: Kijiti chenye makaa yanayowaka lakini bila mwali (glowing splint) huwaka tena au kuongezeka mwako kinapoingizwa kwenye gesi ya oxygen.

(c) Carbon dioxide

Jibu: Pitisha gesi kwenye maji ya chokaa (limewater). Maji ya chokaa huwa na ukungu mweupe (milky) kutokana na kutengenezwa kwa calcium carbonate.

Mlinganyo:

\[ Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3 + H_2O \]

(d) Ammonia

Jibu: Karatasi nyekundu ya litmus iliyoloweshwa hugeuka bluu inapowekwa kwenye gesi ya ammonia yenye unyevunyevu.

Swali la 2: Kutambua ioni

Taja matokeo yanayotarajiwa unapoongeza sodium hydroxide kwenye miyeyusho yenye ioni zifuatazo.

Ioni	Matokeo yanayotarajiwa
Cu²⁺	Precipitate ya bluu
Fe²⁺	Precipitate ya kijani inayoweza kubadilika na kuwa kahawia hewani
Fe³⁺	Precipitate ya kahawia yenye rangi ya kutu
Zn²⁺	Precipitate nyeupe inayoyeyuka katika sodium hydroxide ya ziada
Al³⁺	Precipitate nyeupe inayoyeyuka katika sodium hydroxide ya ziada

Kumbuka: Rangi ya precipitate ni ushahidi unaosaidia kutambua ioni. Katika uchunguzi kamili, fuata pia hatua nyingine za uthibitisho zinazohitajika.

Swali la 3: Volumetric Analysis

Mwanafunzi alipata vipimo vifuatavyo katika jaribio la titration:

• Titration ya kwanza: 24.80 cm³
• Titration ya pili: 24.90 cm³
• Titration ya tatu: 24.85 cm³

(a) Kokotoa wastani wa vipimo hivyo.

Suluhisho:

\[ \text{Wastani}=\frac{24.80+24.90+24.85}{3} \]\[ \boxed{24.85\text{ cm}^3} \]

(b) Taja vifaa viwili vinavyotumika katika titration.

Jibu:

1. Burette.
2. Pipette.

Vifaa vingine ni conical flask na funnel, ingawa funnel hutumika kujaza burette na si lazima ibaki juu yake wakati wa kusoma vipimo.

(c) Taja tahadhari mbili wakati wa titration.

Majibu:

1. Soma usawa wa kimiminika (meniscus) katika usawa wa macho.
2. Ongeza kimiminika kutoka burette taratibu, hasa unapokaribia mwisho wa titration.

Tahadhari nyingine ni kuosha vifaa kwa kimiminika kinachofaa na kuondoa viputo vya hewa kwenye ncha ya burette.

Swali la 4: Chemical Kinetics

Taja mambo manne yanayoweza kuongeza kasi ya mmenyuko wa kikemikali.

Jibu:

1. Kuongeza joto.
2. Kuongeza mkusanyiko wa reactants.
3. Kuongeza eneo la uso wa reactant imara.
4. Kutumia kichocheo (catalyst).

Maelezo: Mambo haya yanaweza kuongeza idadi ya migongano yenye mafanikio kati ya chembe za reactants kwa kila kitengo cha muda.

Swali la 5: Chemical Energetics

Tofautisha mmenyuko wa exothermic na endothermic.

Jibu:

• Exothermic reaction: Mmenyuko unaotoa nishati ya joto kwenda kwenye mazingira.
• Endothermic reaction: Mmenyuko unaofyonza nishati ya joto kutoka kwenye mazingira.

Mfano wa swali la ziada: Ikiwa joto la mchanganyiko linaongezeka wakati wa mmenyuko, ni aina gani ya mmenyuko inayoweza kuwa imetokea?

Jibu: Exothermic reaction, ikiwa ongezeko hilo la joto limesababishwa na mmenyuko wenyewe.

C. Namna ya kujibu maswali ya vitendo

Katika maswali ya maabara yanayohitaji uchunguzi, tumia mtiririko huu:

1. Procedure: Eleza hatua zinazofuatwa.
2. Observation: Andika kilichoonekana, kama mabadiliko ya rangi, kutokea kwa precipitate au kutolewa kwa gesi.
3. Inference: Eleza maana ya uchunguzi huo.
4. Equation: Andika mlinganyo sahihi ikiwa umeombwa.
5. Conclusion: Toa hitimisho linalotokana na matokeo.

Usichanganye observation na inference. Kwa mfano, “precipitate nyeupe imetokea” ni observation; “huenda kuna ioni fulani” ni inference inayohitaji uthibitisho zaidi.

---

SEHEMU YA TATU: 018 — PHYSICAL EDUCATION

Kwa somo hili, utahitaji kuelewa dhana, kanuni, usalama, afya, michezo na matumizi ya maarifa katika mazingira halisi.

Mwongozo rasmi wa NECTA wa Physical Education unaorodhesha maeneo kama usalama na huduma ya kwanza, utimamu wa mwili, gymnastics, swimming, shughuli za burudani na nje, michezo ya mipira, riadha, michezo ya raketi, na usimamizi wa shughuli za michezo. NECTA

A. Mada kuu na mada ndogo za kukazia

Na.	Mada kuu	Mada ndogo muhimu
1	Principles of Physical Education	Maana, malengo na umuhimu wa PE
2	Safety and First Aid	Ajali za michezo, huduma ya kwanza na kinga
3	Physical Fitness	Strength, endurance, flexibility, speed
4	Performance-related Fitness	Agility, balance, coordination, reaction time
5	Gymnastics	Balance, rolls, jumps na usalama
6	Swimming	Mbinu za kuogelea na usalama majini
7	Recreation and Outdoor Activities	Hiking, camping na michezo ya burudani
8	Ball Games	Football, basketball, volleyball, netball na handball
9	Track and Field	Mbio, kuruka na kurusha vifaa
10	Racket Games	Badminton, tennis na table tennis
11	Management and Administration	Uandaaji wa mashindano, waamuzi na sheria

Eneo la kukazia zaidi

Katika jedwali la muundo wa mtihani wa NECTA, ball games zina uzito wa 25%, racket games 20%, track and field 15%, gymnastics 10%, na recreation and outdoor activities 10%. Hizi ni asilimia za jedwali la vipimo katika muundo huo, si utabiri wa uhakika wa mgawanyo wa alama za mtihani wako wa 2026. NECTA

Kwa hiyo, fanya marudio ya michezo ya mipira, michezo ya raketi na riadha kwa umakini, lakini usiache mada nyingine.

B. Maswali yanayoweza kuulizwa na majibu yake

Swali la 1: Principles of Physical Education

(a) Define Physical Education.

Jibu: Physical Education is an educational process that uses physical activities to develop an individual's physical, mental, social and emotional abilities.

(b) Taja faida tano za Physical Education.

Majibu:

1. Huimarisha afya ya mwili.
2. Huongeza nguvu na uvumilivu wa mwili.
3. Hukuza ushirikiano.
4. Hujenga nidhamu na kujiamini.
5. Husaidia kupunguza msongo wa mawazo.

Swali la 2: Physical Fitness

Taja vipengele vitano vya health-related physical fitness.

Majibu:

1. Cardiovascular endurance.
2. Muscular strength.
3. Muscular endurance.
4. Flexibility.
5. Body composition.

Swali la nyongeza: Tofautisha muscular strength na muscular endurance.

Jibu:

• Muscular strength ni uwezo wa misuli kutumia nguvu kubwa dhidi ya upinzani.
• Muscular endurance ni uwezo wa misuli kuendelea kufanya kazi kwa muda bila kuchoka haraka.

Swali la 3: First Aid

(a) Define first aid.

Jibu: First aid is the immediate assistance given to an injured or suddenly ill person before professional medical treatment is available.

(b) Taja kanuni nne za huduma ya kwanza.

Majibu:

1. Hakikisha eneo la tukio ni salama.
2. Kagua hali ya majeruhi na mwitikio wake.
3. Tafuta msaada wa dharura inapohitajika.
4. Toa huduma inayolingana na ujuzi wako.

(c) Taja vitu vitano vinavyopatikana kwenye first aid kit.

Majibu:

1. Sterile gauze.
2. Bandages.
3. Adhesive plasters.
4. Disposable gloves.
5. Scissors.

Swali la 4: Ball Games

Taja michezo mitano ya mipira.

Majibu:

1. Football.
2. Basketball.
3. Volleyball.
4. Netball.
5. Handball.

Swali la nyongeza: Taja stadi nne za msingi za football.

Majibu:

1. Passing.
2. Dribbling.
3. Shooting.
4. Heading.

Swali la ziada: Kwa nini sheria ni muhimu katika michezo?

Majibu:

• Huhakikisha mchezo unachezwa kwa haki.
• Husaidia kudumisha usalama.
• Huwezesha waamuzi kutatua migogoro.
• Huweka utaratibu wa mchezo.

Swali la 5: Track and Field Events

Taja makundi matatu makuu ya riadha.

Majibu:

1. Track events — mfano, 100 metres na 400 metres.
2. Jumping events — mfano, long jump na high jump.
3. Throwing events — mfano, shot put na javelin.

Swali la nyongeza: Taja aina nne za relay races zinazojulikana katika riadha.

Majibu:

1. 4 × 100 metres relay.
2. 4 × 400 metres relay.
3. 4 × 100 metres mixed relay.
4. 4 × 400 metres mixed relay.

Aina za mashindano zinaweza kutofautiana kulingana na mashindano husika.

Swali la 6: Management and Administration

Taja mambo matano ya kuzingatia wakati wa kuandaa mashindano ya michezo shuleni.

Majibu:

1. Kuandaa ratiba ya mashindano.
2. Kuchagua viwanja vinavyofaa.
3. Kuteua waamuzi.
4. Kuweka sheria na kanuni.
5. Kuhakikisha usalama wa washiriki.

---

SEHEMU YA NNE: MBINU ZA KUPATA ALAMA ZA JUU

Hakuna mtu anayeweza kukuhakikishia A kwa kukariri mada chache tu. Hata hivyo, unaweza kuboresha nafasi yako kwa kufanya marudio yenye mpangilio na kujibu maswali kwa usahihi.

1. Mpango wa marudio kabla ya mtihani

Kwa kuwa mtihani wako ni tarehe 3 Novemba 2026, tumia muda uliobaki kwa mpango huu.

Kipindi	Kazi ya kufanya
Dakika 45	French: sarufi, vitenzi na msamiati
Dakika 15	Pumzika kidogo
Dakika 60	Chemistry: qualitative analysis na volumetric analysis
Dakika 15	Pumzika
Dakika 45	Chemistry: maswali ya vitendo na mahesabu
Dakika 45	Physical Education: michezo, afya na huduma ya kwanza
Dakika 30	Jaribio la kujipima bila kuangalia majibu
Dakika 15	Kusahihisha makosa na kupitia sehemu ngumu

Unaweza kurekebisha vipindi hivi kulingana na muda ulio nao. Usikeshe usiku mzima; usingizi wa kutosha utakusaidia kuwa makini katika mtihani.

2. Mbinu ya kusoma kwa kuelewa

Tumia utaratibu huu katika kila somo:

Soma → Funga kitabu → Jibu → Kagua → Rekebisha.

Kwa mfano:

• Soma mada ya qualitative analysis kwa dakika 15.
• Funga kitabu.
• Andika gesi tano na vipimo vyake vya utambuzi.
• Linganisha majibu yako na kitabu.
• Rudia sehemu ulizokosea.

Mbinu hii hukusaidia kutambua kama umeelewa au unahisi tu kwamba unajua.

3. Mbinu ya kujibu maswali ya NECTA

French Language

• Soma maelekezo kwa makini.
• Hakikisha unatumia wakati wa kitenzi unaotakiwa.
• Zingatia umoja na wingi.
• Kagua tahajia na alama za uandishi.
• Katika insha, jibu mada uliyopewa badala ya kuandika mambo yasiyohusiana.

Chemistry 2B

• Soma kila swali mara mbili.
• Tenganisha observation na inference.
• Andika vipimo pamoja na units.
• Onyesha hatua za mahesabu.
• Tumia majedwali pale yanapofaa.
• Kagua kama hitimisho lako linaungwa mkono na matokeo.

Physical Education

• Kariri maana sahihi za istilahi.
• Tumia mifano ya michezo unapoulizwa.
• Tofautisha dhana zinazofanana, kama strength na endurance.
• Ukiombwa kutaja hoja tano, hakikisha umeandika hoja tano tofauti.
• Jibu kwa lugha iliyo wazi na yenye maelezo yanayohitajika.

---

SEHEMU YA TANO: JARIBIO FUPI LA KUJIPIMA

Jaribu kujibu maswali haya bila kuangalia majibu yaliyotangulia.

A. French Language

1. Conjuguez le verbe être au présent pour nous.
2. Mettez à la forme négative: Il aime le football.
3. Traduisez en anglais: Nous allons à l'école.

B. Chemistry 2B

4. Ni gesi gani inayogeuza maji ya chokaa kuwa na ukungu mweupe?
5. Taja matokeo ya kuongeza sodium hydroxide kwenye miyeyusho yenye Cu²⁺.
6. Titration values ni 20.0 cm³, 20.2 cm³ na 20.1 cm³. Kokotoa wastani.
7. Taja mambo mawili yanayoongeza kasi ya mmenyuko wa kikemikali.

C. Physical Education

8. Taja vipengele vitano vya health-related physical fitness.
9. Taja faida nne za Physical Education.
10. Taja michezo minne ya ball games.

Majibu ya kujikagua

1. Nous sommes.
2. Il n'aime pas le football.
3. We go to school.
4. Carbon dioxide.
5. Precipitate ya bluu.
6. \((20.0 + 20.2 + 20.1) ÷ 3 = 20.1\text{ cm}^3\).
7. Kuongeza joto na kuongeza mkusanyiko wa reactants.
8. Cardiovascular endurance, muscular strength, muscular endurance, flexibility na body composition.
9. Huimarisha afya, huongeza nguvu, hujenga nidhamu na kukuza ushirikiano.
10. Football, basketball, volleyball na netball.

---

SEHEMU YA SITA: USHAURI WANGU WA MWISHO

Mwanafunzi, fanya mambo haya kabla ya kwenda kulala:

1. Pitia sarufi ya French na uandike sentensi zako mwenyewe.
2. Kariri vipimo vya gesi na rangi za precipitates katika Chemistry.
3. Fanya mazoezi ya wastani wa titre values na mahesabu mengine ya vitendo.
4. Pitia faida za Physical Education, vipengele vya fitness, first aid na sheria za michezo.
5. Andaa vifaa vinavyoruhusiwa na shule au wasimamizi wa mtihani.
6. Lala mapema na uamke ukiwa na muda wa kutosha kujiandaa.
7. Katika mtihani, soma maelekezo na gawa muda kulingana na alama za maswali.

Mwongozo rasmi wa NECTA: Unaweza kukagua maelezo ya mitihani na miundo ya masomo kupitia tovuti rasmi ya NECTA. Hakikisha unafuata ratiba na maelekezo uliyopewa na shule yako.

JARIBIO MAALUMU LA MARUDIO — NECTA CSEE 2026

Kidato cha Nne | Tarehe 3 Novemba 2026

Mwanafunzi, karibu kwenye jaribio lako maalumu la kujiandaa kupata alama za juu katika French Language, Chemistry 2B (Practical), na Physical Education.

Jaribio hili lina maswali 30, majibu na maelezo ya kujifunzia. Kwanza, jaribu kujibu maswali bila kuangalia majibu; kisha jisahihishe.

Mpangilio wa jaribio

Somo	Idadi ya maswali	Alama za mazoezi
023 — French Language	10	10
032/2B — Chemistry (Practical)	10	10
018 — Physical Education	10	10
Jumla	30	30

Huu ni mpangilio wa jaribio la mazoezi, si muundo rasmi wa NECTA.

---

SEHEMU A: 023 — FRENCH LANGUAGE

Maswali 10 — Alama 10

Question 1: Conjugaison

Complete the sentences with the correct form of the verbs in brackets.

1. Je ______ à l'école chaque jour. (aller)
2. Nous ______ le français. (étudier)
3. Elle ______ une lettre. (écrire)

Question 2: Les articles

Fill in the blanks with the appropriate articles: un, une, le, la, les.

4. J'ai ______ livre.
5. ______ fille est intelligente.

Question 3: La négation

Rewrite the following sentence in the negative form.

6. Il aime le football.

Question 4: Les adjectifs possessifs

Complete the sentence.

7. Marie aime ______ mère. (her)

Question 5: Traduction

Translate the following sentence into English.

8. Nous allons au marché.

Question 6: Compréhension écrite

Read the passage and answer the question.

Jean est un élève de quinze ans. Il habite à Dar es Salaam avec sa famille. Il aime le français et joue au football pendant les vacances.

9. Quel âge a Jean ?

10. Quel sport aime-t-il pratiquer ?

---

SEHEMU B: 032/2B — CHEMISTRY 2B (PRACTICAL)

Maswali 10 — Alama 10

Jibu maswali yote. Zingatia uchunguzi, hitimisho, vipimo na mahesabu.

Question 11: Identification of gases

Which gas turns limewater milky?

A. Oxygen
B. Hydrogen
C. Carbon dioxide
D. Nitrogen

Question 12: Gas tests

State the test and expected observation for hydrogen gas.

Question 13: Qualitative analysis

A student adds aqueous sodium hydroxide to a solution containing copper(II) ions.

(a) State the observation.

(b) Name the precipitate formed.

Question 14: Identification of ions

What is the expected observation when aqueous sodium hydroxide is added to a solution containing iron(III) ions?

Question 15: Laboratory apparatus

Name the apparatus used to measure and deliver an accurate fixed volume of liquid during titration.

A. Beaker
B. Pipette
C. Evaporating dish
D. Test tube

Question 16: Volumetric analysis

A student obtains the following titre values:

• 24.00 cm³
• 24.20 cm³
• 24.10 cm³

Calculate the mean titre.

Question 17: Titration precautions

State two precautions that should be observed during titration.

Question 18: Chemical kinetics

Mention two factors that increase the rate of a chemical reaction.

Question 19: Chemical energetics

Differentiate between exothermic and endothermic reactions.

Question 20: Laboratory techniques

Name the laboratory technique used to separate an insoluble solid from a liquid.

---

SEHEMU C: 018 — PHYSICAL EDUCATION

Maswali 10 — Alama 10

Question 21: Meaning of Physical Education

Define Physical Education.

Question 22: Importance of Physical Education

Mention four benefits of Physical Education.

Question 23: Physical fitness

Which one of the following is a health-related component of physical fitness?

A. Reaction time
B. Flexibility
C. Agility
D. Coordination

Question 24: Muscular fitness

Differentiate between muscular strength and muscular endurance.

Question 25: First aid

Define first aid.

Question 26: First aid kit

Mention four items found in a first aid kit.

Question 27: Ball games

Mention four examples of ball games.

Question 28: Track and field

Give one example of each of the following:

(a) A track event.
(b) A jumping event.
(c) A throwing event.

Question 29: Safety in sports

Mention three ways of preventing injuries during sports activities.

Question 30: Sports administration

Mention three duties of a referee during a football match.

---

SEHEMU D: MAJIBU SAHIHI NA MAELEZO

Baada ya kujibu maswali yote 30, tumia majibu yafuatayo kujisahihisha.

A. Majibu ya French Language

1. Je vais à l'école chaque jour.

Maelezo: Kitenzi aller katika wakati uliopo hubadilika kuwa vais kinapotumika na je.

2. Nous étudions le français.

Maelezo: Kitenzi étudier kinapotumika na nous katika wakati uliopo huwa étudions.

3. Elle écrit une lettre.

Maelezo: Kitenzi écrire kinapotumika na elle huwa écrit.

4. J'ai un livre.

Maelezo: Livre ni nomino ya kiume katika umoja, kwa hiyo tunatumia un.

5. La fille est intelligente.

Maelezo: Fille ni nomino ya kike katika umoja, kwa hiyo tunatumia la.

6. Il n'aime pas le football.

Maelezo: Muundo wa ukanushi ni ne/n' + kitenzi + pas. Kwa sababu aime huanza kwa irabu, tunatumia n'.

7. Marie aime sa mère.

Maelezo: Sa hutumika kuonyesha umiliki wa nomino ya kike katika umoja. Hapa tunazungumzia mama yake Marie.

8. We go to the market.

Maelezo: Nous allons au marché ina maana ya kwenda sokoni.

9. Jean a quinze ans.

Jibu: Jean ana umri wa miaka 15.

10. Il aime jouer au football.

Jibu: Anapenda kucheza mpira wa miguu.

Mbinu ya kupata alama nyingi katika French

• Jifunze mabadiliko ya vitenzi vya kawaida na visivyo vya kawaida.
• Fanya mazoezi ya ukanushi, kuuliza maswali na kutumia articles.
• Soma kifungu cha habari kabla ya kujibu maswali ya ufahamu.
• Kagua umoja, wingi, jinsia ya nomino na tahajia.

---

B. Majibu ya Chemistry 2B (Practical)

11. Jibu: C — Carbon dioxide.

Maelezo: Carbon dioxide hubadilisha maji ya chokaa kuwa na ukungu mweupe kutokana na kutengenezwa kwa calcium carbonate.

\[ Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3 + H_2O \]

12. Jaribio la hydrogen

Jibu: Leta kijiti kinachowaka karibu na gesi. Hydrogen huwaka kwa mlio mdogo wa pop.

Maelezo: Hii ni njia ya kawaida ya kutambua hydrogen kwa kutumia kiasi kidogo cha gesi na kufuata taratibu za usalama.

13. (a) Observation: Precipitate ya bluu hutokea.

(b) Jina: Copper(II) hydroxide.

Mlinganyo wa ioni:

\[ Cu^{2+} + 2OH^- \rightarrow Cu(OH)_2 \]

14. Jibu: Precipitate ya kahawia yenye rangi ya kutu hutokea.

Maelezo: Hii ni tabia inayohusishwa na kutengenezwa kwa iron(III) hydroxide.

15. Jibu: B — Pipette.

Maelezo: Pipette hutumika kupima na kuhamisha ujazo maalumu wa kimiminika kwa usahihi. Burette hutumika kutoa ujazo unaopimwa wakati wa titration.

16. Mean titre

Kanuni:

\[ \text{Mean}=\frac{\text{Jumla ya vipimo}}{\text{Idadi ya vipimo}} \]

Kwa hiyo:

\[ =\frac{24.00+24.20+24.10}{3} \]\[ =\frac{72.30}{3} \]\[ \boxed{24.10\text{ cm}^3} \]

Jibu sahihi: 24.10 cm³.

17. Tahadhari mbili za titration

1. Soma meniscus katika usawa wa macho ili kuepuka makosa ya parallax.
2. Ongeza kimiminika kutoka burette taratibu unapokaribia mwisho wa titration.

Tahadhari nyingine ni kuhakikisha hakuna viputo vya hewa kwenye ncha ya burette.

18. Mambo mawili yanayoongeza kasi ya mmenyuko

• Kuongeza joto.
• Kuongeza mkusanyiko wa reactants.

Mambo mengine ni kuongeza eneo la uso wa reactant imara na kutumia kichocheo (catalyst).

19. Tofauti ya exothermic na endothermic

• Exothermic: Mmenyuko unaotoa joto kwenda kwenye mazingira.
• Endothermic: Mmenyuko unaofyonza joto kutoka kwenye mazingira.

20. Jibu: Filtration.

Maelezo: Filtration hutenganisha yabisi isiyoyeyuka na kimiminika kwa kutumia kichujio.

Mbinu ya kupata alama nyingi katika Chemistry 2B

• Kariri vipimo vya kutambua gesi na ioni.
• Tofautisha observation na inference.
• Fanya mazoezi ya mahesabu ya wastani wa titre.
• Andika units kwa usahihi.
• Soma swali kwa makini kabla ya kutoa hitimisho.
• Kumbuka kuwa matokeo ya uchunguzi yanapaswa kuendana na ushahidi uliotolewa.

---

C. Majibu ya Physical Education

21. Define Physical Education.

Jibu: Physical Education is an educational process that uses physical activities to develop physical, mental, social and emotional abilities.

22. Benefits of Physical Education

Faida nne ni:

1. Improves physical health.
2. Develops physical fitness.
3. Promotes teamwork.
4. Builds discipline and self-confidence.

23. Jibu: B — Flexibility.

Maelezo: Flexibility ni uwezo wa viungo kusogea katika kiwango kinachofaa cha mwendo. Ni mojawapo ya vipengele vya health-related physical fitness.

24. Tofauti kati ya muscular strength na muscular endurance

• Muscular strength: Uwezo wa misuli kutumia nguvu dhidi ya upinzani.
• Muscular endurance: Uwezo wa misuli kuendelea kufanya kazi kwa muda bila kuchoka haraka.

25. Define first aid.

Jibu: First aid is the immediate assistance given to an injured or suddenly ill person before professional medical treatment is available.

26. Items found in a first aid kit

Vifaa vinne ni:

1. Sterile gauze.
2. Bandages.
3. Adhesive plasters.
4. Disposable gloves.

27. Examples of ball games

Mifano minne ni:

1. Football.
2. Basketball.
3. Volleyball.
4. Netball.

28. Examples of track and field events

(a) Track event: 100 metres race.

(b) Jumping event: Long jump.

(c) Throwing event: Shot put.

29. Ways of preventing sports injuries

1. Kufanya mazoezi ya viungo kabla ya mchezo (warm-up).
2. Kutumia vifaa vya michezo vinavyofaa na vilivyo katika hali nzuri.
3. Kufuata sheria za mchezo na kutumia mbinu sahihi.

30. Duties of a football referee

1. Kuhakikisha sheria za mchezo zinafuatwa.
2. Kuamua makosa yanapotokea.
3. Kusimamia muda wa mchezo na kutoa maamuzi kuhusu adhabu zinazohitajika.

---

SEHEMU YA TANO: JINSI YA KUPIMA MAANDALIZI YAKO

Tumia jedwali hili baada ya kusahihisha majibu yako.

Alama	Kiwango chako	Ushauri
9–10	Vizuri sana	Rudia maeneo uliyokosea
7–8	Vizuri	Fanya mazoezi ya ziada
5–6	Wastani	Rudia mada kuu na mifano
0–4	Unahitaji juhudi zaidi	Soma mada upya kisha jaribu tena

Viwango hivi ni vya kujitathmini tu, si madaraja rasmi ya NECTA.

Mpango wa mwisho wa marudio

1. French Language

Rudia:

• Vitenzi na nyakati zake.
• Ukanushi na kuuliza maswali.
• Articles na adjectifs possessifs.
• Ufahamu wa kusoma na uandishi.

2. Chemistry 2B

Rudia:

• Qualitative analysis.
• Utambuzi wa gesi na ioni.
• Volumetric analysis.
• Mahesabu ya wastani wa titre.
• Observation, inference na hitimisho.

3. Physical Education

Rudia:

• Physical fitness.
• First aid na usalama.
• Ball games.
• Track and field.
• Sheria na usimamizi wa michezo.

Ushauri muhimu sana

Usitumie muda wote kukariri majibu haya. Jaribu kujibu maswali mapya kwa kutumia maarifa uliyopata. Lengo ni kuelewa, kukumbuka na kutumia maarifa katika swali lolote linalofanana.

Ninakutakia mafanikio mema katika mitihani yako ya NECTA. Jitahidi, tulia na soma kila swali kwa makini.

NDIMI   MWL    JAPHET    MASATU    TUWASILIANE  KWA     CALL /  SMS  /  WHATSAPP    + 255 716 924136 /     + 255  755  400  128     WA  MASHUJAA--SINZA  HIGH    SCHOOL----MANISPAA   YA  UBUNGO---- DAR  ES   SALAAM ----TANZANIA