NECTA ( CSEE )--29/ 10 / 2026---ALHAMISI----071/ 1-- 071 — MUSIC 1 / 033/ 2B---BIOLOGY 2B ( PRACTICAL )-- 061---COMMERCE / 073--CIVIL ENGINEERING / 081---ELECTRONICS AND COMMUNICATION ENGINEERING / 088---MANUFACTURING ENGINEERING / MAENEO YA KUJISOMEA / KUKAZIA / AREAS OF CONCRETATION

MWONGOZO WA MARUDIO YA NECTA CSEE 2026

Kidato cha Nne — Tarehe 30/11/2026

Mwanafunzi, karibu! Lengo lako ni kupata A katika masomo yote matano. Ili kuongeza nafasi ya kufikia lengo hilo, unahitaji kujua mada muhimu, kuelewa namna ya kujibu maswali na kufanya mazoezi kwa kutumia muda ulio nao.

Umetaja masomo haya:

1. 014 – Bible Knowledge
2. 015 – Elimu ya Dini ya Kiislamu
3. 019 – Theatre Arts
4. 025 – Arabic Language
5. 034/1 – Agriculture 1

Nitakupatia maeneo ya kukazia kwa kila somo, maswali ya kujipima na mbinu za kupata alama nyingi.

Tahadhari kuhusu tarehe: Umetaja tarehe 30 Novemba 2026. Hakikisha unalinganisha tarehe hiyo na ratiba rasmi ya NECTA, kwa sababu mada ninazokupa hapa ni mwongozo wa marudio, si uthibitisho kwamba mitihani hii itafanyika siku hiyo au kwamba mada fulani zitatoka.

1. 014 – BIBLE KNOWLEDGE

Kwa somo hili, zingatia Agano la Kale na Agano Jipya. Muundo wa NECTA unasisitiza kuelewa visa vya Biblia, wahusika, mafundisho na matumizi yake katika maisha ya kila siku. NECTA

A. Mada muhimu za kukazia

Agano la Kale (Old Testament)

1. Creation – Uumbaji wa ulimwengu na mwanadamu.
2. The Fall of Man – Kuanguka kwa mwanadamu katika dhambi.
3. The Patriarchs – Abrahamu, Isaka na Yakobo.
4. Moses and the Exodus – Musa, kutoka Misri na safari ya Waisraeli.
5. The Covenant – Agano kati ya Mungu na watu wake.
6. The Ten Commandments – Amri Kumi za Mungu.
7. The Judges of Israel – Waamuzi wa Israeli.
8. The Kings of Israel – Sauli, Daudi na Sulemani.
9. The Prophets – Manabii na ujumbe wao.
10. The Exile and Return – Uhamisho na kurejea kwa Waisraeli.

Agano Jipya (New Testament)

1. Kuzaliwa na maisha ya Yesu Kristo.
2. Mafundisho ya Yesu Kristo.
3. Miujiza ya Yesu.
4. Mateso, kifo na ufufuo wa Yesu.
5. Wito wa wanafunzi.
6. Kanisa la kwanza.
7. Safari za kimisionari za Paulo.
8. Mafundisho kuhusu upendo, msamaha na haki.
9. Maisha ya Kikristo katika jamii.
10. Mafundisho kuhusu amani na kuishi na watu wa imani tofauti.

Kumbuka: Hakikisha unalinganisha mada hizi na vitabu vya Biblia vilivyo kwenye muhtasari wako.

B. Maswali ya kujipima

1. Explain five lessons Christians learn from the creation story.
2. Describe five challenges faced by Moses during the Exodus.
3. Explain five qualities of a good leader using examples from the Old Testament.
4. Explain the significance of the Ten Commandments in modern society.
5. Describe five teachings of Jesus about love and forgiveness.
6. Explain the importance of the resurrection of Jesus Christ to Christians.
7. Describe five contributions made by Paul to the early Church.
8. Explain five lessons Christians can learn from the life of David.

Mbinu ya kupata alama nyingi

Unaposoma kisa cha Biblia, hakikisha unajua:

• Kilitokea wapi na kwa nini.
• Wahusika wakuu.
• Matukio yaliyotokea.
• Matokeo ya matukio hayo.
• Mafundisho yanayopatikana.
• Namna mafundisho hayo yanavyotumika katika maisha ya sasa.

---

2. 015 – ELIMU YA DINI YA KIISLAMU

Kwa somo hili, muundo rasmi wa NECTA unataja mada 18, zikiwemo Qur'an, Sunnah na Hadithi, Fiqh, Nguzo za Uislamu, Nguzo za Imani na historia ya Uislamu. NECTA

A. Mada za kupewa kipaumbele

1. Qur'an

• Maana ya Qur'an.
• Kushushwa kwa Qur'an.
• Kukusanywa na kuhifadhiwa kwa Qur'an.
• Umuhimu wa Qur'an katika maisha ya Waislamu.
• Sura zilizoteuliwa katika muhtasari wako na mafundisho yake.

2. Sunnah na Hadithi

• Maana ya Sunnah na Hadithi.
• Tofauti kati ya Qur'an na Hadithi.
• Ukusanyaji na uhifadhi wa Hadithi.
• Umuhimu wa Hadithi katika maisha ya kila siku.

3. Nguzo za Uislamu

Jifunze nguzo zote tano:

1. Shahada.
2. Swala.
3. Zaka.
4. Saumu.
5. Hija.

Elewa masharti, umuhimu na athari za kila nguzo katika maisha ya mtu na jamii.

4. Nguzo za Imani

Jifunze nguzo sita za Imani:

• Kumuamini Mwenyezi Mungu.
• Kuwaamini Malaika.
• Kuziamini Vitabu vya Mwenyezi Mungu.
• Kuwaamini Mitume.
• Kuamini Siku ya Mwisho.
• Kuamini Qadar, kheri na shari.

5. Fiqh na Sharia

• Maana ya Fiqh na Sharia.
• Chimbuko la Fiqh.
• Vyanzo vya sheria ya Kiislamu.
• Ibada na masharti yake.
• Matumizi ya Fiqh katika maisha ya kila siku.

6. Historia ya Uislamu

• Bara Arab kabla ya Uislamu, kipindi cha Jahiliyyah.
• Maisha ya Mtume Muhammad (S.A.W.).
• Hijra na kuanzishwa kwa dola ya Kiislamu Madinah.
• Makhalifa waongofu.
• Historia ya Uislamu baada ya kutawafu Mtume.
• Haki na uadilifu katika Uislamu.

7. Familia na jamii ya Kiislamu

• Ndoa na majukumu ya familia.
• Haki za wazazi na watoto.
• Maadili mema.
• Udugu na mshikamano.
• Haki na uadilifu katika jamii.

8. Mambo ya lazima kufanyiwa maiti wa Kiislamu

Jifunze hatua na taratibu zinazohusika, kwa kuzingatia mafundisho ya Kiislamu yaliyofundishwa shuleni.

B. Maswali ya kujipima

1. Taja na eleza Nguzo tano za Uislamu.
2. Eleza Nguzo sita za Imani.
3. Tofautisha Qur'an na Sunnah.
4. Eleza umuhimu wa Hadithi katika maisha ya Waislamu.
5. Eleza vyanzo vya Fiqh.
6. Taja mafunzo matano yanayopatikana katika historia ya Hijra.
7. Eleza haki tano za wazazi katika Uislamu.
8. Eleza umuhimu wa haki na uadilifu katika jamii ya Kiislamu.

Mbinu ya kupata A

Kwa kila mada, jiandae kujibu maswali ya maana, maelezo, sababu, umuhimu, tofauti na matumizi ya mafundisho katika maisha ya kila siku.

---

3. 019 – THEATRE ARTS

Muundo wa NECTA unajumuisha utamaduni, sanaa, mbinu za uigizaji, uzalishaji wa maonesho, Theatre for Social Change na maonesho ya kisasa. Theatre Production ina uzito mkubwa katika jedwali la muundo wa mtihani, hivyo inastahili muda wa kutosha katika marudio yako. NECTA

A. Mada muhimu za kukazia

1. Culture and Art

• Maana ya culture na art.
• Vipengele vya utamaduni.
• Sanaa za maonesho katika jamii.
• Uhusiano kati ya sanaa na utamaduni.
• Umuhimu wa kuhifadhi utamaduni.

2. Theatre Arts

• Maana ya Theatre Arts.
• Vipengele vya tamthilia.
• Wahusika, mandhari, ploti na mazungumzo.
• Tofauti kati ya drama, theatre na performance.
• Aina za maonesho ya jukwaani.

3. Theatre Arts Practices in Tanzania

• Asili ya sanaa za maonesho Tanzania.
• Maonesho ya jadi.
• Ngoma na maigizo ya jamii.
• Theatre ya kisasa nchini Tanzania.
• Changamoto zinazokabili wasanii wa Tanzania.

4. World Theatre Practices

• Maendeleo ya theatre katika sehemu mbalimbali za dunia.
• Sifa za aina mbalimbali za theatre.
• Tofauti kati ya African Theatre na selected non-African theatre.
• Uhusiano wa theatre na historia ya jamii.

5. Performing Techniques

• Sauti na matamshi.
• Matumizi ya mwili.
• Ishara na miondoko.
• Uigizaji wa wahusika.
• Matumizi ya nafasi ya jukwaa.
• Improvisation, yaani kuigiza kwa kubuni kulingana na mazingira.

6. Theatre Production

Hili ni eneo la kukazia sana.

Jifunze:

• Planning and preparation.
• Script selection and analysis.
• Casting.
• Directing.
• Stage management.
• Lighting.
• Sound.
• Costumes and makeup.
• Props na scenery.
• Rehearsals.
• Uandaaji na uwasilishaji wa onesho.

7. Theatre for Social Change

• Nafasi ya theatre katika kuelimisha jamii.
• Kupinga ukatili na ubaguzi.
• Elimu ya afya na mazingira.
• Kupambana na rushwa.
• Kukuza haki za binadamu.
• Kutatua migogoro ya kijamii.

8. Creation of Theatre Performance

• Kuandika wazo la mchezo.
• Kutengeneza wahusika.
• Kujenga ploti.
• Kuandaa mazungumzo.
• Kupanga jukwaa.
• Kuandaa na kutathmini onesho.

9. Contemporary Theatre Practices

• Theatre katika vyombo vya habari.
• Theatre na teknolojia.
• Maonesho ya kisasa Tanzania.
• Changamoto za kiuchumi na kijamii.
• Fursa za ajira katika Theatre Arts.

B. Maswali ya kujipima

1. Define Theatre Arts and explain five of its elements.
2. Explain five differences between African Theatre and non-African Theatre.
3. Describe the stages involved in theatre production.
4. Explain five functions of a theatre director.
5. Discuss five ways theatre can be used to bring social change.
6. Explain five challenges facing theatre practitioners in Tanzania.
7. Describe five performing techniques used by African theatre performers.
8. Explain the importance of costumes, lighting and sound in theatre production.

Mbinu ya kupata alama nyingi

Usikariri maana pekee. Jifunze kueleza dhana, kutoa mifano ya Tanzania na kuonyesha namna sanaa za maonesho zinavyoweza kutatua matatizo ya jamii.

---

4. 025 – ARABIC LANGUAGE

Muundo wa NECTA unasisitiza ufahamu wa maandishi, sarufi, fasihi, mazungumzo na uandishi wa insha kwa Kiarabu. NECTA

A. Mada muhimu za kukazia

1. Reading Comprehension — القراءة والفهم

Jifunze:

• Kusoma kifungu cha Kiarabu na kuelewa ujumbe wake.
• Kujibu maswali kutokana na kifungu.
• Kutafuta maana ya maneno katika muktadha.
• Kufupisha kifungu kwa usahihi.

2. Dialogue — الحوار

Jifunze mazungumzo kuhusu:

• التعارف — Kutambulishana.
• الأسرة — Familia.
• المدرسة — Shule.
• الصحة — Afya.
• السفر — Safari.
• التجارة — Biashara.

3. Nouns and Pronouns — الأسماء والضمائر

Zingatia:

• الاسم — Nomino.
• المعرفة والنكرة — Nomino maalumu na zisizo maalumu.
• الضمائر — Viwakilishi.
• المفرد والمثنى والجمع — Umoja, wingi wa wawili na wingi.
• المذكر والمؤنث — Jinsia ya kiume na ya kike.

4. Verbs — الأفعال

• الفعل الماضي — Kitenzi cha wakati uliopita.
• الفعل المضارع — Kitenzi cha wakati uliopo au ujao.
• فعل الأمر — Kitenzi cha amri.
• Matumizi ya vitenzi katika sentensi.
• Mabadiliko ya mwisho wa vitenzi kulingana na sarufi.

5. Sentence Structure — الجملة

• الجملة الاسمية — Sentensi inayoanza kwa nomino.
• الجملة الفعلية — Sentensi inayoanza kwa kitenzi.
• المبتدأ والخبر — Kiima cha sentensi ya nomino na habari yake.
• الفاعل والمفعول به — Mtenda na mtendwa.

6. Grammar — النحو

Zingatia:

• حروف الجر — Herufi za uhusiano.
• أدوات الاستفهام — Maneno ya kuulizia.
• النعت — Vivumishi.
• العطف — Viunganishi.
• العدد — Namba.
• الحال — Hali ya mtenda au mtendwa katika sentensi.
• الاستثناء — Ubaguzi au kutoa kitu katika kundi.

7. Morphology — الصرف

• المجرد والمزيد — Vitenzi vya msingi na vilivyoongezewa viambishi.
• الميزان الصرفي — Mizani ya sarufi ya maneno.
• Mabadiliko ya maneno kutoka mzizi wake.

8. Composition — الإنشاء

Fanya mazoezi ya kuandika insha kuhusu:

• أسرتي — Familia yangu.
• مدرستي — Shule yangu.
• وطني — Nchi yangu.
• أهمية التعليم — Umuhimu wa elimu.
• النظافة — Usafi.
• الزراعة — Kilimo.

9. Arabic Literature — الأدب

• Vitabu vilivyochaguliwa kwenye muhtasari wako.
• Mashairi na nathari.
• Maudhui na ujumbe wa kifasihi.
• التشبيه — Tashbihi.
• المجاز — Lugha ya kitamathali.

B. Maswali ya kujipima

1. اكتب فقرة قصيرة عن أسرتك.
   Andika aya fupi kuhusu familia yako.

2. اذكر خمسة أنواع من الأفعال.
   Taja aina tano za vitenzi au maumbo ya vitenzi kulingana na ulivyofundishwa.

3. ما الفرق بين الجملة الاسمية والجملة الفعلية؟
   Kuna tofauti gani kati ya sentensi ya nomino na sentensi ya kitenzi?

4. اقرأ النص ثم أجب عن الأسئلة.
   Soma kifungu kisha ujibu maswali.

5. اكتب حواراً بين طالبين في المدرسة.
   Andika mazungumzo kati ya wanafunzi wawili shuleni.

Mbinu ya kupata A

Tenga muda wa kusoma Kiarabu kila siku. Fanya mazoezi ya sarufi, usomaji, tafsiri na insha. Usikariri maneno bila kujifunza namna ya kuyatumia katika sentensi.

---

5. 034/1 – AGRICULTURE 1

Somo hili lina karatasi ya nadharia ya saa tatu. Muundo wa NECTA unataja mada 17 zinazohusiana na uzalishaji wa mazao, ufugaji, sayansi ya udongo, usimamizi wa shamba na masoko ya mazao. NECTA

A. Mada muhimu za kukazia

1. Introduction to Agriculture

• Maana ya kilimo.
• Matawi ya kilimo.
• Umuhimu wa kilimo Tanzania.
• Changamoto zinazokabili wakulima.
• Nafasi ya kilimo katika uchumi.

2. Agricultural Development in Tanzania

• Historia ya maendeleo ya kilimo.
• Mabadiliko ya mbinu za uzalishaji.
• Nafasi ya teknolojia.
• Changamoto na fursa za maendeleo ya kilimo.

3. Principles of Crop Production

Hili ni eneo la kulipa kipaumbele kikubwa.

• Uchaguzi wa mbegu bora.
• Utayarishaji wa shamba.
• Kupanda kwa nafasi zinazofaa.
• Mbolea na virutubisho.
• Umwagiliaji.
• Udhibiti wa magugu.
• Udhibiti wa wadudu na magonjwa.
• Uvunaji na uhifadhi.

4. Crop Husbandry

• Uzalishaji wa mazao ya chakula.
• Uzalishaji wa mazao ya biashara.
• Utunzaji wa mazao.
• Mzunguko wa mazao.
• Intercropping na mixed cropping.
• Uvunaji, upangaji na uhifadhi wa mazao.

5. Soil Science and Soil Productivity

• Uundaji wa udongo.
• Aina za udongo.
• Muundo na umbile la udongo.
• Rutuba ya udongo.
• Virutubisho vya mimea.
• Soil erosion.
• Uhifadhi wa udongo.
• Soil pH.
• Njia za kuongeza rutuba ya udongo.

6. Introduction to Livestock Production

• Aina za mifugo.
• Umuhimu wa ufugaji.
• Mifumo ya ufugaji.
• Faida na changamoto za ufugaji.

7. Animal Husbandry

• Lishe ya mifugo.
• Makazi ya mifugo.
• Uzalishaji na uzazi.
• Magonjwa ya mifugo.
• Usafi na afya ya mifugo.
• Udhibiti wa vimelea.
• Uzalishaji wa maziwa, nyama na mayai.

8. Agroforestry

• Maana ya agroforestry.
• Mifumo ya upandaji miti na mazao.
• Faida za miti shambani.
• Changamoto za agroforestry.
• Nafasi yake katika kuhifadhi udongo na mazingira.

9. Agricultural Mechanisation

• Zana za jadi na mashine za kisasa.
• Matumizi ya trekta.
• Ploughs na harrows.
• Mashine za kupanda na kuvuna.
• Faida na hasara za mechanisation.
• Matengenezo na usalama wa mashine.

10. Factors of Production

Jifunze vipengele vinne vya msingi:

• Land — Ardhi.
• Labour — Nguvu kazi.
• Capital — Mtaji.
• Entrepreneurship — Ujasiriamali.

Eleza kazi ya kila kipengele katika uzalishaji wa kilimo.

11. Farm Management

• Upangaji wa shughuli za shamba.
• Kuweka kumbukumbu za shamba.
• Bajeti ya shamba.
• Matumizi ya rasilimali.
• Usimamizi wa wafanyakazi.
• Kufanya maamuzi ya uzalishaji.

12. Agricultural Marketing

• Maana ya agricultural marketing.
• Njia za kuuza mazao.
• Upangaji wa bei.
• Uhifadhi na usafirishaji.
• Changamoto za masoko.
• Ushirika wa wakulima.

13. Farm Structures

• Mabanda ya mifugo.
• Maghala ya mazao.
• Greenhouses.
• Structures za kuhifadhi maji.
• Matumizi na umuhimu wa majengo ya shamba.

14. Contemporary Issues in Agriculture

• Mabadiliko ya tabianchi.
• Kilimo endelevu.
• Kilimo cha umwagiliaji.
• Teknolojia mpya za kilimo.
• Usalama wa chakula.
• Viumbe vilivyobadilishwa vinasaba (GMOs) na matumizi yake katika kilimo.

B. Maswali ya kujipima

1. Explain five importance of agriculture to the economy of Tanzania.
2. Describe five practices involved in crop production.
3. Explain five causes of soil erosion and suggest control measures.
4. Differentiate between manure and inorganic fertilisers.
5. Explain five factors affecting crop production.
6. Describe five methods of controlling crop pests and diseases.
7. Explain five principles of good livestock management.
8. State five advantages of agricultural mechanisation.
9. Explain the four factors of production.
10. Describe five challenges facing agricultural marketing in Tanzania.
11. Explain five benefits of agroforestry.
12. Describe five ways of improving soil fertility.

Mbinu ya kupata A

Katika Agriculture, jifunze kwa kulinganisha dhana zinazofanana, kwa mfano:

• Manure dhidi ya fertilisers.
• Subsistence farming dhidi ya commercial farming.
• Mixed farming dhidi ya mixed cropping.
• Soil texture dhidi ya soil structure.
• Crop rotation dhidi ya intercropping.

Kwa kila mada, jiandae kueleza maana, aina, sababu, faida, hasara, hatua na njia za kutatua changamoto.

---

6. MPANGO WA KUPATA A KATIKA MASOMO YOTE MATANO

Hakuna mtu anayeweza kukuhakikishia A kabla ya mtihani, lakini unaweza kuongeza nafasi yako kwa kufanya marudio yenye mpangilio.

Ratiba ya kila siku

Kipindi	Somo	Kazi
Saa 1	Bible Knowledge	Visa, wahusika na mafundisho
Saa 1	Elimu ya Dini ya Kiislamu	Nguzo, Qur'an, Hadithi na historia
Saa 1	Theatre Arts	Theatre production na mbinu za uigizaji
Saa 1½	Arabic Language	Sarufi, ufahamu na insha
Saa 1½	Agriculture 1	Uzalishaji, udongo, mifugo na maswali
Dakika 30	Kujipima	Jibu maswali bila kuangalia daftari

Jumla ni saa 6 na dakika 30 za kujisomea. Rekebisha muda kulingana na uwezo wako na muda uliobaki.

Mbinu tano za kufikia lengo lako

1. Jifunze mada zote: Usiachane kabisa na mada kwa sababu tu unaona ni ngumu.
2. Tumia maswali ya miaka iliyopita: Jibu kwa muda unaofanana na wa mtihani.
3. Tengeneza daftari la makosa: Andika swali ulilokosea, jibu sahihi na sababu ya kosa.
4. Fanya marudio ya kujipima: Funga daftari na jaribu kueleza mada kwa maneno yako mwenyewe.
5. Lala vya kutosha: Epuka kukesha usiku mzima kabla ya mtihani.C